Login processing...

Trial ends in Request Full Access Tell Your Colleague About Jove

26.6: Sabit Aksiyon Örüntüsü
İÇİNDEKİLER

JoVE Core
Biology

A subscription to JoVE is required to view this content. You will only be able to see the first 20 seconds.

Education
Fixed Action Patterns
 
TRANSKRİPT

26.6: Sabit Aksiyon Örüntüsü

Sabit aksiyon örüntüsü, işaret uyaranı adı verilen harici bir uyarana yanıt olarak ortaya çıkan özel, fiziksel bağlantılı bir davranış dizisidir. Davranış "sabittir" çünkü esasen değişmezdir- her meydana geldiğinde bir türün bireyleri arasında benzer şekilde ilerler.

Üç Dikenli Balık

Sabit aksiyon örüntüsünün klasik bir örneği, 1930'larda Nikolaas Tinbergen tarafından üç dikenli balıkta tanımlanmıştır. Üreme mevsimi boyunca, erkek balıkta kırmızı bir boğaz ve karın gelişir ve bir yuva yapar. Erkek dikenlibalıklar, kur dansıyla dişileri yuvaya çeker ve yumurtalarını bırakması için dişileri cesaretlendirir, daha sonra yuvaya bırakılmış yumurtaları erkek döllemektedir. Erkek balık döllenmiş yumurtaları ve sonrasında yeni doğan yavruları korumaktadır. Kur yapma, üreme ve yavru bakım aşamaları sırasında erkek, yuvalama bölgesine yaklaşan diğer tüm erkeklere agresif bir şekilde saldırır. Bu, genlerinin gelecek nesillere başarıyla geçme olasılığını arttırmaktadır.

Tinbergen, erkek dikenli balıkların, gerçekçi olmayan görünümlü olsalar bile balık modellerine saldıracağını keşfetti. Bu modellerin yalnızca alt tarafları, üreme zamanındaki erkek balığın kırmızı göbeği gibi kırmızıya boyanmışsa olduğunu gördü. Kırmızı göbeği olmayan (dişi üç dikenli balığa benzeyen) daha gerçekçi bir model gösterildiğinde, erkek balık saldırmamaktadır. Kırmızı göbeğin, saldırı davranışını tetikleyen işaret uyarıcısı olduğu sonucuna varıldı ve bu da sabit aksiyon örüntüsüdür.

Sabit aksiyon örüntüleri doğuştan gelir, yani hayvanın davranışı gerçekleştirme yeteneği ile doğduğu ve bu nedenle onu öğrenmesine gerek olmadığı anlamına gelir. Sabit aksiyon örüntüleri genellikle başlangıçta tetiklendikten sonra tamamlanır. Bu davranışlar, örneğin avını içgüdüsel olarak tanımasına ve ona saldırmasına izin vererek bir hayvanın zindeliğini artırmak için kritik olabilir veya "üç dikenli balıklarda olduğu gibi" yavruların olgunluğa ulaşana kadar hayatta kalabilme şansını artırabilir.


Önerilen Okuma

Get cutting-edge science videos from JoVE sent straight to your inbox every month.

Waiting X
simple hit counter