Aseksuele voortplanting

Anders dan de meeste dieren kunnen planten zich aseksueel voortplanten en nageslacht voortbrengen dat genetisch identiek is aan de ouderlijke plant. Aseksuele reproductie in planten, ook wel vegetatieve vermeerdering, vindt plaats zonder de fusie van gameten of meiose. Planten planten zich aseksueel voort via natuurlijke mechanismen ontwikkeld door planten of kunstmatige mechanismen ontwikkeld door kwekers.

Vegetatieve vermeerdering is een vorm van aseksuele reproductie waarbij losse wortel- of stengelfragmenten zich kunnen ontwikkelen tot een nieuwe plant. Zo kan men het 'oog' of de knop van een aardappel planten om een hele nieuwe plant te krijgen. Paardenbloemen hebben een andere vorm van aseksuele reproductie waarbij ze zaden produceren zonder bestuiving of bevruchting in een proces genaamd apomixie.

Door apomixie kunnen bepaalde hybride planten die onvruchtbaar zijn toch hun intacte genoom aan hun nageslacht doorgeven. Kwekers gebruiken verschillende kunstmatige methoden van aseksuele reproductie, zoals enting, stekken, afleggen en microvermeerdering. Deze methoden worden soms door kwekers gebruikt om nieuwe variëteiten te verkrijgen.

Enting wordt algemeen gebruikt om druiven te kweken die wenselijke eigenschappen van verschillende variëteiten combineren. Het bovenste deel van de ene plant wordt gecombineerd met het onderste deel van een andere plant, zodat een ent ontstaat. Het bovenste deel van de ent heet de entling en het onderste stuk heet de onderstam.

Zo kan een entling met grote vruchten worden geënt op een ziekteresistente onderstam, waardoor een ziekteresistente plant onstaat met grote vruchten. Onder slechte condities voor seksuele reproductie helpt aseksuele reproductie soorten om te overleven en zich voort te planten. Aseksuele reproductie is met name voordelig voor planten die goed zijn aangepast aan hun omgeving, omdat hun genetisch identieke nageslacht kan helpen een goed gedijende kolonie te vormen.

Maar aseksuele reproductie is soms onwenselijk, omdat het de adaptatie van planten sterk kan beperken bij een veranderende omgeving. Zonder de introductie van genetische variatie is het nageslacht even gevoelig voor bedreigingen en ziektes als de ouderlijke plant. Genetische uniformiteit kan aseksueel reproducerende planten zelfs doen uitsterven.