12.16
Dziedziczenie niejądrowe
Większość DNA znajduje się w jądrze komórki. Jednakże niektóre organelle w cytoplazmie—komórki takie jak chloroplasty i mitochondria—również mają włas…
W komórkach eukariotycznych mitochondria i plastydy, kategoria organelli komórek roślinnych, która obejmuje chloroplasty, rozmnażają się niezależnie w cytoplazmie i każda z nich ma swój własny zestaw genów, który kieruje ich rozmnażaniem i funkcją. Mitochondrialne i plastydowe DNA ma postać małych, kolistych cząsteczek DNA i jest określane jako DNA niejądrowe lub cytoplazmatyczne. Każda organella zawiera wiele identycznych kopii swojego DNA, w przeciwieństwie do jądra, gdzie zazwyczaj są tylko dwie kopie każdego chromosomu.
Co więcej, podczas podziału komórki organelle są losowo segregowane na nowe komórki potomne, więc niejądrowe DNA, które jest przekazywane, nie podąża za ustalonym wzorcem. Podczas rozmnażania u zwierząt i większości roślin cytoplazma zygoty pochodzi z jaja. Tak więc, podczas gdy oboje rodzice w równym stopniu przyczyniają się do jądrowego DNA, niejądrowe DNA jest przekazywane tylko od matki. Oznacza to, że pewne cechy, takie jak zaburzenia metaboliczne wynikające z mutacji w mitochondriach, można prześledzić w sposób matrylinearny.
Ponadto niektóre cechy fizyczne roślin, takie jak kolor liści, są kontrolowane przez geny niejądrowe i są również przekazywane jednostronnie.
View the full transcript and gain access to JoVE Core videos
Q1: What is non-nuclear inheritance and how does it differ from nuclear inheritance?
Non-nuclear inheritance describes the inheritance of genes from organelles like mitochondria and chloroplasts rather than the nucleus. Unlike nuclear DNA, which follows Mendelian patterns with contributions from both parents, non-nuclear DNA is inherited maternally because sperm cells do not contribute organellar DNA to zygotes. Organelles carry many identical copies of their DNA, whereas the nucleus typically contains only two copies of each chromosome.
Q2: Why do mitochondria and chloroplasts contain their own DNA?
The endosymbiotic theory explains that mitochondria and chloroplasts were once independent prokaryotes that entered a symbiotic relationship with host eukaryotic cells. This mutually beneficial partnership allowed these organelles to retain their own DNA while functioning within the cell. Mitochondria break down glucose for energy through oxidative phosphorylation, while chloroplasts conduct photosynthesis in plant cells.
Q3: How is maternal inheritance different from typical Mendelian inheritance patterns?
Maternal inheritance occurs because the egg cell contributes its organelles to the zygote, while sperm cells do not. This means non-nuclear DNA passes exclusively from mother to offspring, unlike nuclear chromosomes inherited from both parents. Traits controlled by non-nuclear genes, such as certain leaf colors in plants or mitochondrial metabolic disorders, follow matrilineal inheritance patterns rather than Mendelian ratios.
Q4: What happens to organellar DNA during cell division?
During cell division, mitochondria and chloroplasts are randomly segregated into daughter cells, so non-nuclear DNA does not follow a predictable inheritance pattern like nuclear DNA. Each organelle carries many identical copies of its DNA, but the distribution of these copies to daughter cells is random. This random segregation contributes to variable expression of traits controlled by non-nuclear genes.
Q5: How many genes do mitochondria and chloroplasts contain?
Mitochondrial DNA consists of approximately 37 genes, many contributing to oxidative phosphorylation, the process that generates cellular energy. Chloroplast DNA contains about 100 genes, with many involved in photosynthesis. These organellar genomes are much smaller than the nuclear genome, reflecting their specialized roles in energy production and photosynthetic processes.
Q6: What is the structure of mitochondrial and chloroplast DNA?
Mitochondrial and chloroplast DNA exists as small, circular DNA molecules, similar to prokaryotic DNA. This circular structure reflects their evolutionary origin as independent organisms. Each organelle carries many identical copies of its circular DNA, contrasting sharply with the nucleus, which typically contains only two copies of each linear chromosome.
Q7: Can mitochondrial mutations cause inherited diseases?
Yes, mutations in mitochondrial DNA can cause metabolic disorders that are inherited maternally. Because mitochondria generate cellular energy through oxidative phosphorylation, mutations affecting this process can disrupt energy production and cause disease. These mitochondrial disorders can be traced through pedigree analysis and disease inheritance patterns, as all offspring inherit their mitochondria exclusively from the mother.