Hybrydyzacja fluorescencyjna in situ (FISH) jest potężną techniką stosowaną do wykrywania i lokalizacji specyficznych sekwencji kwasów nukleinowych w środowisku komórkowym. W celu zwiększenia przepustowości metodę FISH można połączyć z cytometrią przepływową (flow-FISH), co umożliwia wykrywanie docelowych sekwencji kwasów nukleinowych w tysiącach poszczególnych komórek. W rezultacie flow-FISH oferuje wyraźną przewagę nad metodami wykrywania kwasów nukleinowych opartymi na lizatach lub analizach zbiorczych, ponieważ każda komórka jest traktowana jako niezależna obserwacja, co pozwala na przeprowadzenie silniejszych analiz statystycznych i analizy wariancji. Cechy te sprawiły, że metody FISH i flow-FISH znajdują zastosowanie w wielu różnych obszarach, a ich użyteczność została z powodzeniem wykazana w określaniu długości telomerów1,2, identyfikacji komórkowej i ekspresji genów3,4, monitorowaniu replikacji wirusów w zainfekowanych komórkach5 oraz w analizie i enumeracji społeczności bakteryjnych6.
Tradycyjnie specyficzność metod FISH i flow-FISH była zapewniana przez oligonukleotydowe sondy DNA. Jednakże w ostatnim czasie zastąpienie oligonukleotydowych sond DNA analogami kwasów nukleinowych w roli sond FISH i flow-FISH zwiększyło zarówno czułość, jak i specyficzność obu technik, co wynika z wyższych temperatur topnienia (Tm) tych analogów w odniesieniu do naturalnych kwasów nukleinowych7,8. Sondy LNA (Locked Nucleic Acid) są rodzajem analogów kwasów nukleinowych, które zawierają nukleotydy LNA rozmieszczone w sekwencji DNA lub RNA9,10. Wykazano wcześniej, że w połączeniu z metodą flow-FISH sondy LNA przewyższają konwencjonalne sondy DNA7,11 i zostały one z sukcesem wykorzystane do wykrywania eukariotycznego mRNA12 oraz viralnego RNA w komórkach ssaków5.
W niniejszej pracy rozszerzamy te możliwości i opisujemy metodę LNA flow-FISH, która pozwala na swoistą detekcję RNA w komórkach bakteryjnych (Rysunek 1). W szczególności interesuje nas detekcja małych niekodujących RNA regulacyjnych (sRNA), które w ostatnich latach wzbudziły znaczne zainteresowanie, ponieważ stwierdzono, że pełnią one rolę kluczowych elementów regulacyjnych w wielu krytycznych procesach komórkowych13. Jednak narzędzia do badania sRNA są ograniczone, a trudności w wykrywaniu sRNA w komórkach bakteryjnych wynikają częściowo z ich stosunkowo niewielkiego rozmiaru (zazwyczaj od 50 do 300 nukleotydów długości) i niskiej liczności cząsteczek sRNA, a także z ogólnych trudności w pracy z małymi komórkami biologicznymi o zróżnicowanych błonach komórkowych. W tej metodzie opisujemy warunki fiksacji i permeabilizacji, które zachowują strukturę komórek bakteryjnych i umożliwiają penetrację sond LNA, a także etapy amplifikacji sygnału, które pozwalają na swoistą detekcję sRNA o niskiej liczności (Rysunek 2).