Epizod dysfunkcji neurologicznej spowodowany ogniskowym zawałem mózgu, rdzenia kręgowego lub siatkówki nazywany jest udarem1. Udar jest globalnym problemem zdrowotnym i czwartą najczęstszą przyczyną niepełnosprawności na świecie1. W krajach takich jak Indie i Chiny, dwóch najliczniejszych narodach świata, niepełnosprawność neurologiczna spowodowana udarem jest określana mianem ukrytej epidemii2. Jednym z najczęstszych powikłań medycznych po udarze są upadki, z raportowaną częstością występowania sięgającą 73% w pierwszym roku po udarze3. Upadek po udarze jest wieloczynnikowy i obejmuje zarówno czynniki rdzeniowe, jak i nadrdzeniowe, takie jak równowaga i zaniedbanie wzrokowo-przestrzenne4. Przegląd przeprowadzony przez Geurtsa i współpracowników5 zidentyfikował jako czynniki równowagi wpływające na ryzyko upadku: 1) wielokierunkowe upośledzenie maksymalnego przeniesienia ciężaru ciała podczas stania na obu nogach, 2) niską prędkość, 3) niedokładność kierunkową oraz 4) małe amplitudy pojedynczych i cyklicznych podmaksymalnych przeniesień ciężaru ciała w płaszczyźnie czołowej. Wynikający z tego wpływ na czynności życia codziennego może być znaczący, ponieważ wcześniejsze prace wykazały, że równowaga jest powiązana ze zdolnością do samodzielnego poruszania się i niezależnością w zakresie funkcji motoryki dużej5,6. Ponadto Geurts i współpracownicy5 zasugerowali, że nadrdzeniowa integracja wielozmysłowa (oraz koordynacja mięśniowa7) oprócz siły mięśniowej jest krytyczna dla powrotu równowagi, co jest pomijane w obecnych protokołach. W odniesieniu do integracji wielozmysłowej, nasza hipoteza8 dotycząca sterowanej woluntaryjnie nieinwazyjnej elektrouterapii (NMES/SES) zakłada, że to adaptacyjne zachowanie może być kształtowane i ułatwiane poprzez modulowanie aktywnego postrzegania bodźców sensorycznych podczas wspomaganego NMES/SES ruchu dotkniętej kończyny, w taki sposób, aby mózg mógł włączyć te informacje zwrotne do późniejszego wyjścia ruchowego poprzez rekrutację alternatywnych dróg motorycznych9, jeśli będzie to konieczne.
Aby umożliwić sterowany wolą trening równowagi wspomagany przez NMES/SES w warunkach ograniczonych zasobów, opracowano niskokosztowy interfejs człowiek-maszyna (HMI), wykorzystując dostępne oprogramowanie open-source oraz najnowsze osiągnięcia w technologii dostępnych komercyjnie sensorów do gier wideo w celu zapewnienia biofeedbacku wizualno-słuchowego. NMES polega na skoordynowanej stymulacji elektrycznej nerwów i mięśni, co – jak wykazano – poprawia siłę mięśniową i zmniejsza spastyczność10. Z kolei SES obejmuje stymulację nerwów sensorycznych prądem elektrycznym w celu wywołania doznań; wstępne opublikowane prace11 wykazały, że stymulacja podprogowa stosowana wyłącznie nad mięśniami piszczelowymi przednimi jest skuteczna w tłumieniu kołysania posturalnego. Tutaj HMI umożliwi integrację sensoryczno-motoryczną podczas interaktywnej terapii równowagi po udarze, w której sterowany wolą NMES/SES mięśni stawu skokowego będzie działał jako wzmacniacz mięśniowy (przy NMES) oraz wzmocni feedback aferentny (przy SES), aby wspomóc zdrowe strategie stawu skokowego12,13,14 w utrzymaniu pionowej postawy podczas kołysania posturalnego. Opiera się to na hipotezie przedstawionej przez Dutta et al.8, według której zwiększona pobudliwość korykospinalna odpowiednich mięśni stawu skokowego, wywołana nieinwazyjną elektroterapią, może prowadzić do poprawy supraspinalnej modulacji sztywności stawu skokowego. Rzeczywiście, wcześniejsze prace wykazały, że NMES/SES wywołuje trwałe zmiany w pobudliwości korykospinalnej, prawdopodobnie w wyniku współaktywacji włókien ruchowych i sensorycznych15,16. Co więcej, Khaslavskaia i Sinkjaer17 wykazali u ludzi, że jednoczesne pobudzenie kory ruchowej w czasie stosowania NMES/SES zwiększało pobudliwość kory ruchowej. Zatem sterowany wolą NMES/SES może indukować krótkotrwałą neuroplastyczność w odruchach rdzeniowych (np. wzajemne hamowanie Ia17), w której neurony korykospinalne rzutujące poprzez drogi zstępujące na daną pulę motoneuronów mogą hamować antagonistyczną pulę motoneuronów za pośrednictwem interneuronów hamujących Ia u ludzi18, jak pokazano na Rysunku 1, w kierunku paradygmatu warunkowania instrumentalnego (patrz. Dutta et al.8).

Rysunek 1: Koncepcja (szczegóły u Dutta et al.21) leżąca u podstaw interaktywnego interfejsu człowiek-maszyna (HMI) służącego do sterowania kursorem środka nacisku (CoP) w kierunku wyznaczonego celu w celu poprawy koordynacji mięśni kostki podczas wizuomotorycznej terapii równowagi wspomaganej przez sterowaną wolontaryjnie przezskórną stymulację elektryczną nerwów i mięśni (NMES). EEG: elektroencefalografia, MN: α-motoneuron, IN: interneuron hamujący Ia, EMG: elektromiogram, DRG: zwoje korzeni grzbietowych. Powielono z8 i37. Prosimy kliknąć tutaj, aby wyświetlić powiększoną wersję tego rysunku.
Przemieszczenia w płaszczyźnie przednio-tylnej (A-P) środka masy (CoM) są realizowane przez zginacze podeszwowe stawu skokowego (takie jak mięsień brzuchaty łydki i mięsień płaszczowaty) oraz zginacze grzbietowe (takie jak mięsień piszczelowy przedni), natomiast przemieszczenia w płaszczyźnie boczno-przyśrodkowej (M-L) są realizowane przez inwersory stawu skokowego (takie jak mięsień piszczelowy przedni) oraz ewertery (takie jak mięśnie strzałkowe długi i krótki). W konsekwencji upośledzenia stawu skokowego związane z udarem, w tym osłabienie mięśni zginaczy grzbietowych oraz zwiększona spastyczność mięśni zginaczy podeszwowych stawu skokowego, prowadzą do zaburzeń kontroli postawy. W tym kontekście programy treningu zwinności6 mogą zostać wykorzystane w platformie gamingowej opartej na rzeczywistości wirtualnej (VR), która rzuca wyzwanie równowadze dynamicznej poprzez stopniowe zwiększanie trudności zadań, co może być bardziej efektywne w zapobieganiu upadkom niż program ćwiczeń oparty na statycznym rozciąganiu lub przenoszeniu ciężaru ciała6. Przykładowo, badani mogą wykonywać sterowane wolą przemieszczenia A-P i M-L wspomagane przez NMES/SES podczas dynamicznego zadania równowagi wizuomotorycznej, w którym trudność może być stopniowo zwiększana w celu poprawy specyficznych dla stawu skokowego problemów z kontrolą przenoszenia ciężaru ciała podczas stania na obu nogach po udarze. Dążąc do stworzenia terapii równowagi wspomaganej przez NMES/SES sterowaną wolą w środowisku o ograniczonych zasobach, prezentujemy niskokosztowy interfejs HMI dla mobilnego obrazowania mózgu i ciała (MoBI)19, służący do wizualno-audytywnego biofeedbacku, który może być również wykorzystany do zbierania danych z niskokosztowych czujników w celu późniejszej analizy danych w MoBILAB (patrz Ojeda et al.20).