Wiele procesów komórkowych, takich jak endocytoza, transport wewnątrzkomórkowy, tworzenie filopodiów, infekcja itp., wiąże się z gwałtowną zmianą kształtu błon komórkowych1,2. W komórce szereg białek uczestniczy w tych procesach, wiążąc się z błoną i zmieniając jej kształt. Najbardziej znanymi przykładami są białka z rodziny Bin/Amphiphysin/Rvs (BAR), zawierające charakterystyczną, wewnętrznie zakrzywioną domenę BAR3,4,5,6,7. Zazwyczaj oddziałują one z błoną poprzez przyleganie domeny BAR do jej powierzchni, a w wielu przypadkach również przez płytkie wprowadzanie helis amfipatycznych do dwuwarstwy. Kształt, rozmiar i ładunek domeny BAR wraz z liczbą helis amfipatycznych determinują: (1) kierunek zakrzywienia błony (t.j. czy wywołają one invaginacje, czy wypukłości) oraz (2) stopień zakrzywienia błony5,8. Należy zaznaczyć, że zakrzywienie dodatnie definiuje się tutaj jako wypukłą stronę zakrzywionej błony, t.j. wybrzuszenie w stronę oddziałującej cząsteczki, a w przeciwnym razie jako zakrzywienie ujemne. Ponadto badania ilościowe białek BAR wykazały, że ich wpływ na błonę zależy od zestawu parametrów fizycznych: gęstości powierzchniowej białek, napięcia błony oraz kształtu błony (płaski versus rurkowy versus sferyczny)7. W zależności od tych parametrów białka BAR mogą: (1) działać jako sensory zakrzywienia błony, (2) wyginać błony lub (3) indukować pękanie błony7.
Ze względu na ogromną liczbę komponentów zaangażowanych w przekształcanie błon w komórce, badanie ilościowych aspektów tych zjawisk, takich jak endocytoza, in vivo jest niezwykle trudne. Rekonstytucja in vitro minimalnych komponentów naśladujących zakrzywione błony komórkowe umożliwia mechanistyczne zrozumienie sposobu działania białek zakrzywiających błony. Niniejszy artykuł opisuje protokół rekonstytucji nanorurki błonowej in vitro z wykorzystaniem mikromanipulacji, mikroskopii konfokalnej i pęset optycznych. Podejście to może być stosowane do ilościowego badania interakcji białek, lipidów lub małych cząsteczek z zakrzywionymi błonami. Lipidowe GUV są wykorzystywane jako modele błony komórkowej, których krzywizna jest pomijalna w porównaniu z rozmiarem oddziałujących cząsteczek zakrzywiających błony. Są one przygotowywane metodą elektroformowania9, w której pęcherzyki powstają poprzez hydratację filmu lipidowego i jego pęcznienie do postaci GUV pod wpływem prądu przemiennego (AC)10. Najczęstszymi podłożami, na których hoduje się GUV, są półprzewodnikowe płytki powlekane tlenkiem indu i cyny (ITO) lub druciki platynowe (Pt-wires)11. W niniejszej pracy GUV są hodowane na drucikach Pt, ponieważ wykazano, że metoda ta działa znacznie lepiej niż alternatywa przy tworzeniu GUV w obecności soli w buforze12. Chociaż protokół elektroformowania został tutaj opisany w stopniu wystarczającym do jego powtórzenia, odsyłamy czytelnika do wcześniejszych artykułów, w których szczegółowo opisano podobne i inne metody otrzymywania GUV13,14. W naszych badaniach elektroformowanie na drucikach Pt pozwoliło na pomyślne otrzymanie GUV z mieszaniny lipidów syntetycznych lub z naturalnych ekstraktów lipidowych w buforze zawierającym ~100 mM NaCl. Ponadto możliwe było enkapsulowanie białek wewnątrz GUV podczas ich wzrostu. Przykładowa komora do elektroformowania przedstawiona jest na Ryc. 1A; składa się ona z dwóch drucików Pt o długości ~10 cm, włożonych w uchwyt wykonany z politetrafluoroetylenu (PTFE), który można uszczelnić po obu stronach szkiełkami nakrywkowymi oddalonymi od siebie o ~1 - 2 cm (Ryc. 1A).

Rycina 1: Układ eksperymentalny. (A) Komora do elektroformowania GUV z złączami elektrycznymi przymocowanymi do drucików platynowych (Pt). (B) Lewo: system eksperymentalny przedstawiający mikroskop, komorę eksperymentalną nad obiektywem oraz dwie mikropipety (lewą i prawą) przymocowane do mikromanipulatorów i wprowadzone do komory eksperymentalnej w celu wyciągania rurek i wstrzykiwania białka. Prawo: zbliżenie komory eksperymentalnej zamontowanej nad obiektywem, pokazujące wprowadzone końcówki mikropipety do aspiracji i wstrzykiwania. (C) Strzykawka wyposażona w cienki dozownik włożony do tylnego końca mikropipety. Na dole znajduje się zbliżenie dozownika wewnątrz mikropipety, gdzie niebieska przerywana linia obrysowuje mikropipetę. System ten służy do napełniania mikropipety kazeiną w celu pasywacji powierzchni szkła, a także do wypełniania od tyłu olejem mineralnym w razie potrzeby. (D) System służący do aspiracji ilości roztworu białka rzędu µL. Igła jest połączona ze strzykawką oraz z przewodami podłączonymi do mikropipety wtryskowej. Końcówka mikropipety zostaje ostrożnie zanurzona w roztworze białka i zasana w taki sposób, aby wypełnić końcówkę mikropipety. Następnie mikropipeta jest wypełniana od tyłu olejem mineralnym przy użyciu systemu pokazanego na panelu C. Kliknij tutaj, aby zobaczyć powiększoną wersję tej ryciny.
Nanorurka błonowa, o promieniu od 7 nm do kilkuset nm, może zostać wyciągnięta z GUV przez siłę zewnętrzną. Metoda ta została pierwotnie opracowana w celu pomiaru właściwości elastycznych błon komórkowych i pęcherzyków, takich jak sztywność zginania15,16. W najnowszych pracach metodę tę rozszerzono na badanie oddziaływań białek z zakrzywionymi błonami poprzez mikroiniekcję białek w pobliżu wyciągniętej nanorurki7,17. Opracowano inne metody badania białek zakrzywiających błony. W jednej z nich białka inkubuje się z liposomami o różnych rozmiarach, przytwierdzonymi do pasywowanej powierzchni. Mikroskopia konfokalna jest wykorzystywana do pomiaru wiązania białek w funkcji średnicy liposomów, co może wskazywać na sortowanie indukowane zakrzywieniem18,19. W innej metodzie białka wstrzykuje się w pobliżu mikroaspiracji GUV, aby zmierzyć ich zdolność do spontanicznego indukowania tworzenia cewek20,21. Metoda opisana w niniejszym protokole jest wyjątkowo odpowiednia do badania białek zakrzywiających błony uczestniczących w endocytozie, gdzie większość białek zazwyczaj napotyka wcześniej powstałe nanorurki błonowe łączące zawierającą ładunek wgłębienie błony z leżącą poniżej płaską błoną plazmatyczną. Ponadto w tej metodzie, w przeciwieństwie do testu z przytwierdzonymi małymi liposomami, nanorurka błonowa jest stale połączona z błoną; w związku z tym znajduje się ona w równowadze mechanicznej z GUV, co jest sytuacją spodziewaną in vivo. Zatem zastosowanie ma fundamentalna fizyka błon, co pozwala nam wywnioskować szereg właściwości mechanicznych z naszych pomiarów22,23,24.
Do pełnej implementacji tej metody niezbędny sprzęt obejmuje mikroskop konfokalny, pęsetę optyczną oraz jedną lub dwie mikropipety połączone ze zbiornikiem wody (Rycina 1B). Dzięki połączeniu tych trzech elementów możliwe jest jednoczesne pomiar napięcia błony, krzywizny błony, gęstości powierzchniowej białek oraz siły rurki25. Aspiracja mikropipetą jest kluczowa i można ją łatwo zrealizować poprzez włożenie szklanej mikropipety do uchwytu połączonego ze zbiornikiem wody, który za pomocą ciśnienia hydrostatycznego kontroluje ciśnienie aspiracji26. Mikropipeta i uchwyt są sterowane przez mikromanipulator, a idealnie w jednym kierunku przez siłownik piezoelektryczny w celu zapewnienia precyzyjnego ruchu. Aby wyciągnąć nanorurkę, poddana aspiracji GUV jest krótko przytwierdzona do koralika o wielkości mikrona, a następnie odciągana, co prowadzi do powstania nanorurki. W tej implementacji koralik jest utrzymywany przez pęsetę optyczną, którą można zbudować zgodnie z opublikowanym protokołem27. Możliwe jest zrezygnowanie z pęsety optycznej i wyciąganie nanorurek w inny sposób, choć odbywa się to kosztem dokładności pomiarów siły. Jeśli zbudowanie pułapki optycznej jest zbyt trudne lub jeśli pomiary siły nie są niezbędne, na przykład gdy chcemy jedynie sprawdzić preferencje białek względem zakrzywionych błon, rurkę można wyciągnąć za pomocą koralika aspirowanego na końcówce drugiej mikropipety28. Możliwe jest również wyciąganie rurek przy użyciu siły grawitacji29 lub przepływu30,31. Ponadto mikroskopia konfokalna również nie jest niezbędna; jest jednak preferowana w celu pomiaru gęstości powierzchniowej białek. Pozwala ona również na pomiar promienia nanorurki na podstawie intensywności fluorescencji lipidów w rurce, zatem niezależnie od siły i napięcia błony. Wyznaczanie promienia rurki z fluorescencji jest szczególnie istotne, jeśli zależność między tymi wielkościami odbiega od uznanych równań ze względu na obecność białek przylegających do błony25. Co ważne, nie można zrezygnować jednocześnie z pułapki optycznej i mikroskopii konfokalnej, ponieważ uniemożliwi to pomiar krzywizny rurki.
Metoda opisana w niniejszym protokole była wykorzystywana do badania segregacji indukowanej krzywizną różnych peryferyjnych białek błonowych na nanorurkach, głównie tych z rodziny BAR25,32,33,34. Wykazano również, że stożkowaty transbłonowy kanał potasowy KvAP ulega wzbogaceniu na zakrzywionych nanorurkach w ten sam sposób, co białka BAR35. Dzięki optymalizacji metody w celu enkapsulacji białek wewnątrz GUVs, niedawno zbadano również oddziaływania białek z ujemną krzywizną36. Co więcej, metoda ta była stosowana do wyjaśnienia procesu tworzenia rusztowań białkowych25,37 oraz do badania mechanizmu przecinania błony poprzez napięcie liniowe38, białko dynaminę39 lub białka BAR40,41. Oprócz białek, krzywiznę mogą indukować również małe cząsteczki lub jony. Przy użyciu tej metody wykazano, że jony wapnia indukują dodatnią krzywiznę w warunkach bezsolnych42. Co ciekawe, wykazano również, że lipidy mogą ulegać segregacji zależnej od krzywizny, choć tylko dla składów bliskich punktowi rozdzielania faz43,44. Podsumowując, metoda ta może być wykorzystywana przez badaczy zainteresowanych analizą tego, jak integralne komponenty błony (np. lipidy lub białka transbłonowe) lub cząsteczki wiążące się peryferyjnie (zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz GUVs) oddziałują z błonami o zakrzywieniu cylindrycznym, z punktu widzenia mechanicznego i ilościowego. Jest ona również przeznaczona dla osób zainteresowanych pomiarem właściwości mechanicznych samej błony22,23,45.