Makroautofagia (zwana w dalszej części tekstu autofagią) jest regulowaną ścieżką degradacyjną, dzięki której komórki rozkładają materiał cytoplazmatyczny, w tym białka i dysfunkcyjne organella. Charakterystyczną cechą autofagii jest tworzenie dwubłonowej struktury zwanej autofagosomem, która izoluje wewnątrzkomórkowy ładunek, a następnie dostarcza go do lizosomów w celu degradacji1,2,3. W prawidłowych komórkach autofagia przyczynia się do kontrolowanej wymiany białek i organelli, ograniczając tym samym stres oksydacyjny i zmniejszając ryzyko rozwoju nowotworów. W komórkach nowotworowych proces ten może być jednak wykorzystywany do wspierania przeżycia w warunkach wysokiego zapotrzebowania metabolicznego, niedoboru składników odżywczych oraz hipoksji. Ułatwiając adaptację do nieprzyjaznego mikrośrodowiska, autofagia przyczynia się również do oporności na chemioterapię, częściowo poprzez łagodzenie uszkodzeń komórkowych wywołanych leczeniem4,5.
Rak trzustki zajmuje trzecie miejsce wśród głównych przyczyn zgonów z powodu nowotworów w Stanach Zjednoczonych. Około 90% nowotworów trzustki klasyfikuje się jako gruczolakorak przewodowy trzustki (PDAC). W przeciwieństwie do wielu innych nowotworów złośliwych, w przypadku których wczesne wykrywanie i postępy terapeutyczne poprawiły przeżywalność pacjentów, PDAC w ponad 80% przypadków diagnozowany jest w stadium zaawansowanym. Taka późna prezentacja kliniczna, w połączeniu z agresywną biologią guza i wyraźną opornością na terapię, skutkuje 5-letnim wskaźnikiem przeżywalności całkowitej na poziomie około 11%6.
Model myszy KPC, oparty na specyficznej dla trzustki aktywacji onkogennego Kras i warunkowej delecji Trp53 indukowanej przez rekombinazę Cre, jest jednym z najczęściej stosowanych genetycznie zmodyfikowanych modeli gruczolakoraka przewodowego trzustki. Myszy te spontanicznie rozwijają guzy ściśle przypominające ludzką chorobę, przechodząc od wewnątrznabłonkowej neoplazji trzustki (PanIN) do raka naciekającego. Co istotne, model ten odzwierciedla kluczowe cechy raka trzustki, w tym gęstą stromę desmoplastyczną oraz immunosupresyjne mikrośrodowisko guza. Komórki nowotworowe wyizolowane z myszy KPC (komórki pochodne KPC) stanowią komplementarny system in vitro, który zachowuje wiele charakterystyk genetycznych i fenotypowych pierwotnych guzów, co umożliwia badania mechanistyczne i kontrolowaną ocenę odpowiedzi terapeutycznych7,8.
VMP1 jest niezbędnym białkiem związanym z autofagią, które inicjuje ten proces poprzez oddziaływanie z Beclin-1 i rekrutację kompleksu PI3KC39,10. Poza inicjacją, VMP1 uczestniczy w wielu etapach autofagii, w tym w tworzeniu autofagosomów10, ich zamykaniu11 oraz w procesach selektywnych, takich jak mitofagia12 i zymofagia13. VMP1 pozostaje zaangażowane w cały strumień autofagii i może pełnić dodatkowe funkcje jako skramblaza fosfolipidowa14. W trzustce ekspresja VMP1 jest zazwyczaj niska, lecz ulega silnej indukcji w warunkach stresowych, w tym podczas zapalenia trzustki i transformacji onkogennej, gdzie promuje autofagię w szlaku sygnalizacyjnym zmutowanego KRAS15,16. VMP1 jest nadmiernie eksprymowane w raku trzustki17, a eksperymentalne modele mysie wykazały, że zależna od VMP1 autofagia współpracuje z KRAS w promowaniu inicjacji nowotworu i tworzenia PanIN18. Ponadto VMP1 przyczynia się do oporności na chemioterapię, ponieważ jego upregulacja pod wpływem takich środków jak gemcytabina19 stymuluje autofagię19 i wspiera przeżywalność komórek nowotworowych17, co podkreśla jego pro-tumorogenną rolę15.
Autofagosomy charakteryzują się obecnością białka związanego z autofagią – microtubule-associated protein light chain 3 (LC3)20. W warunkach podstawowych LC3 występuje głównie w formie rozpuszczalnej (LC3-I), rozmieszczonej w cytoplazmie i jądrze komórkowym. Po aktywacji autofagii LC3 ulega lipidacji poprzez sprzężenie z fosfatydyloetanolaminą, co prowadzi do powstania formy związanej z błoną – LC3-II1,21. Chociaż LC3-II ma wyższą masę cząsteczkową niż LC3-I ze względu na tę modyfikację, migruje szybciej podczas SDS-PAGE, prawdopodobnie z powodu zwiększonej hydrofobowości. W konsekwencji konwersja LC3-I do LC3-II odzwierciedla proces lipidacji, a nie przetwarzanie proteolityczne, przy czym LC3-I jest zazwyczaj wykrywane przy około 16 kDa, a LC3-II przy około 14 kDa. Ponieważ poziomy LC3-II korelują z liczbą autofagosomów, immunoblotting LC3 jest powszechnie stosowany do monitorowania aktywności autofagii22. Dokładna ocena dynamiki LC3 jest zatem niezbędna do interpretacji wyników eksperymentalnych związanych z autofagią.
Niniejsze badanie szczegółowo opisuje standaryzację i optymalizację techniczną klasycznego protokołu immunoblotingu LC3 w linii komórkowej raka trzustki pochodzącej z KPC. Optymalizacja jest szczególnie istotna, ponieważ LC3 jest białkiem o niskiej masie cząsteczkowej, formy LC3-I i LC3-II różnią się w mobilności elektroforetycznej jedynie o ~2 kDa, a LC3-II jest formą lipidylowaną21,22. W konsekwencji niewielkie różnice proceduralne mogą upośledzić detekcję LC3 i prowadzić do suboptymalnych wyników. Ponadto istotnym czynnikiem wpływającym na uzyskanie optymalnej immunoreaktywności jest pochodzenie gatunkowe próbek. Zoptymalizowany protokół wykazuje wystarczającą czułość, aby wykryć podwyższony poziom LC3-II po zastosowaniu chemioterapeutyku gemcytabiny oraz po wyciszeniu genu VMP1 – w warunkach znanych odpowiednio ze stymulowania autofagii i upośledzania strumienia autofagicznego. Na koniec wskazano dwa potencjalne problemy techniczne, aby zademonstrować ich wpływ na jakość danych i interpretację wyników. Przegląd tego schematu eksperymentalnego przedstawiono na Rysunku 1.

Rysunek 1: Schematyczny przebieg protokołu immunoblotingu LC3 w komórkach pochodzących z linii KPC. Schematyczny przegląd protokołu stosowanego do wykrywania i ilościowego oznaczania poziomów LC3-II metodą immunoblotingu. Komórki raka trzustki pochodzące z linii KPC są hodowane i poddawane działaniom eksperymentalnym, po czym następuje lizis komórek, oznaczanie ilości białka, SDS–PAGE, transfer na membranę, wykrywanie LC3 z użyciem przeciwciał, akwizycja sygnału chemiluminescencyjnego oraz analiza densytometryczna prążków LC3-II znormalizowana względem kontroli ładowania. Schemat przedstawia główne etapy proceduralne i krytyczne stadia niezbędne do wiarygodnej oceny dynamiki LC3. Utworzono w BioRender.com. Kliknij tutaj, aby wyświetlić powiększoną wersję tego rysunku.