19.12
- [Anlatıcı] Periferal sıcaklık duyumu vücudun dışındaki sıcaklığın algılanmasıdır ve deride başlar. Çeşitli derinliklerde bulunan serbest sinir uçları termoreseptör denen sıcaklık alıcılar içerir. Bunlar, geçici reseptör potansiyel (TRP) ailesinden iyon kanallarıdır.
Reseptörler, belli sıcaklıklara göre belirlenmiştir. Örneğin, ısıya duyarlı grupta ilk keşfedilen reseptör TRPV1'dir ve ancak 42 derece Celcius üzerindeki sıcaklıklarda etkinleşir. İlginç bir şekilde TRPV1'de, acı biberin aktif bileşeni kapsaisin için bir bağlanma yeri vardır.
Belli bir sıcaklığın etkisiyle yeterince TRP iyon kanalı açılınca, sinir uçları depolarize olarak sıcaklığı elektrik sinyallerine aktarır. Yani sıcaklık, etkinlik oranına göre kodlanmıştır. Sıcaklık yükseldikçe, sıcağı saptayan iğciklerde ateşleme artar, soğuğu saptayanlarda azalır.
Zararsız sıcak ve soğuğun bilgisi, ayrı ayrı yol alır ve C tipi miyelinsiz iğcikler üzerinden yavaşça iletilir. Soğuk duyumu ayrıca, sadece bu işleve ayrılmış, miyelinli hızlı A-delta aksonlarıyla da iletilebilir. Acı verecek boyuttaki sıcaklık bilgisini C ve A delta aksonları taşır, ancak bunlar sıcak ve soğuk diye ayrılmamıştır.
Bütün ısı getiriciler dorsal kök ganglionuna omurgadan giriş yapar. Burada bilgiler çaprazlanır, yani asimetrik tarafa dizilip öyle hipotalamusa gönderilir. Oradan da zararsız sıcaklık bilgisi orbitofrontal kortekse iletilir.
Acı verici sıcaklık bilgisi ise anterior singulat kortekste işleme koyulur.
Periferik termosensasyon, dış sıcaklığın algılanmasıdır. Sıcaklıktaki bir değişiklik (cildin ve diğer dokuların yüzeyinde), geçici reseptör potansiyel…
Telif Hakkı © 2026 MyJoVE Corporation. Tüm hakları saklıdır.