18.11
- [Anlatıcı] Sinir sistemi hücreleriniz temel vücut fonksiyonlarından duyusal uyaranlara kadar sürekli bilgi alır ve iletir. Nöronlar, aksiyon potansiyelleri denen elektrik sinyalleriyle iletişim kurar. Bu aksiyon potansiyelleri, hücre gövdesinden başlar ve akson boyunca akson ucuna kadar yol alır, buradan da bir sonraki hücreye aktarılır.
İki nöronun buluştuğu noktaya sinapsis denir. Elektrik sinapsisleri, ara bağlantılar aracılığıyla hücreler arası doğrudan iletişime olanak sağlar ve sıklıkla hızlı aktivite koordinasyonuyla ilişkilidir. Fakat çoğu sinapsis, sinaptik boşluk içeren kimyasal sinapsistir.
Buysa sinyali gönderen ve presinaptik hücre diye bilinen nöronla sinyali alan, postsinaptik hücre denen nöron arasındaki fiziksel boşluktur. Aksiyon potansiyelleri, sinaptik boşlukta ilerleyemez, bu yüzden nöronlar, elektrik sinyalini sinapsiste kimyasal sinyale çevirir. Bu, nörotransmitter diye bilinen moleküllerin salınımıyla gerçekleştirilir.
Her biri postsinaptik sinir hücresi üzerinde farklı etkilere sahip pek çok nörotransmitter vardır. Buna uyarıcı glutomat ve Gama-Aminobütrik asit (GABA) da dâhildir. Aksiyon potansiyeli, presinapsis uca ulaşınca presinaptik zar üzerindeki voltaja duyarlı kalsiyum kanalları açılır.
Kalsiyum, hücreye akın eder. Bu da zarla vesikül füzyonunu ve nörotransmitterlerin sinaptik boşluğa salınımını tetikler. İşte o zaman postsinaptik hücredeki reseptörlere bağlanabilirler.
Nörotransmitterlerin reseptörlere bağlanması postsinaptik zar potansiyelinin artması ya da azalmasıyla sonuçlanabilir, postsinaptik hücrede bir aksiyon potansiyelinin başlatılma ihtimalini etkileyebilir. Binlerce sinapsisi bulunabilen nöronlar pek çok hücreden bilgi alabilir. Bu sinyaller, postsinaptik nöronun somasında birleştirilir.
Hücre burada mesajı iletip iletmeyeceğine karar verir. Postsinaptik reseptörlere bağlandıktan sonra nörotransmitterler dağılıp yok olabilir, ayrıştırılabilir veya geri dönüştürülebilir. Presinaptik hücredeki proteinlerin geri alınımı sıklıkla nörotransmitterlerin geri dönüşümünden sorumludur.
Nörotransmitterlerin sinapslar boyunca salınımı ve bağlanması, aksiyon potansiyellerinin elektrik sinyallerinin komşu nöronlara iletilmesine olanak tanır. Bu çok adımlı süreç, nöron işlevi için çok önemlidir.
Nöronlar, elektrik sinyallerini diğer nöronlara ileterek birbirleriyle iletişim kurarlar. Sinaps, iki nöronun sinyal alışverişi yapmak için buluştuğu…
Telif hakkı © 2026 MyJoVE Corporation. Tüm hakları saklıdır.