1.4
Kütlesi olan ve yer kaplayan her şey maddedir. Vücudumuz, soluduğumuz hava ve üzerinde yürüdüğümüz yer dahil çevremizdeki her şey maddedir. Madde üç ana biçimde bulunur;katı, sıvı ve gaz.
Bilim adamları ayrıca maddenin dördüncü bir temel halini tanımladılar:plazma. Katı maddelerin belirli bir şekli ve hacmi vardır. Örneğin, bir bardağa buz küpleri koyalım.
Buz küpleri katı haldedir akmaz ve sıkıştırılamaz. Bu katı hal korunur çünkü buzu oluşturan parçacıklar, onları yerinde tutan güçlü parçacıklar arası kuvvetlerle birbirine yakın şekilde düzenlenmiştir. Bu parçacıklar, sabit konumlarında yalnızca hafifçe titreşerek dururlar ve bu durum onlara sabit bir şekil ve hacim verir.
Öte yandan sıvılar sabit bir hacme sahiptir, ancak belirli bir şekilleri yoktur. Buz küpleri ile aynı miktarda su başka bir kaba konulursa buz küpünden farklı olarak şekli kaba göre değişecektir. Katılar gibi sıvılar da sıkıştırılamaz.
Sıvıları oluşturan parçacıklar hala birbirine yakındır ancak parçacıklar arası kuvvetler katılara göre daha zayıftır, yani parçacıklar hareket edebilir ve birbirinin üzerinden rahatça kayabilir. Bu durum sıvılara akışkanlık kazandırır. Gazların sabit bir şekli veya hacmi yoktur.
Gazlar, bulundukları kabın şeklini ve hacmini alır. Örneğin, bir silindirden gelen ve bir balonu dolduran havayı düşünün. Gazı oluşturan parçacıklar çok az veya neredeyse hiç parçacıklar arası kuvvet olmadan çok gevşek bir şekilde bir arada tutulur.
Sonuç olarak, gazların şekil ve hacimleri sabit değildir, hızlı hareket edebilirler ve yoğunlukları katı ve sıvılardan daha düşüktür. Gazlar partikülleri arasındaki geniş boşluklar nedeniyle oldukça sıkıştırılabilir, yani küçük bir balonun içine hapsedilebilir veya geniş bir odayı kaplayacak şekilde genişleyebilir. Plazma, gazın çok yüksek sıcaklıklara ısıtılmasıyla elde edilen maddenin dördüncü halidir.
Plazma elektrik yüklü parçacıklardan oluşur. Plazmalar, yıldızların iç kısımlarında, kutupları çevreleyen auroralarda ve floresan ampullerde bulunmaktadır. Bazı maddeler, belirli sıcaklık veya basınç değişiklikleri ile vya her ikisinin de etkisiyle00 bir durumdan diğerine geçiş yapabilir.
Örneğin, katı haldeki buz ısıtılırsa erir ve sıvı formdaki su haline gelir. Daha fazla ısıtma ile su buhara dönüşür. Soğutma ile bu durum değişiklikleri tersine çevrilebilir.
Kimya, maddenin ve maruz kaldığı değişikliklerin incelenmesidir. Madde, kütlesi olan ve alan kaplayan her şeydir. Etrafımızdaki her şey maddedir; hava…
Telif Hakkı © 2026 MyJoVE Corporation. Tüm hakları saklıdır.