11.6
Gen ekspesyonunun kapsamı ve zamanlaması mRNA stabilitesinden etkilenir. Kararlı mRNA'lar birkaç saatlik yarı ömre sahip olabilir ve sürekli üretilmesi gereken proteinleri kodlayabilir. mRNA bozunmazsa protein sentezi, transkripsiyon durduktan sonra uzun süre devam edebilir.
Bunun aksine, kararsız mRNA'lar genellikle 30 dakikadan daha kısa yarı ömürlere sahiptir ve hızla bozunurlar. Bu genlerin transkripsiyonu sürekli olmadıkça, mRNA yalnızca kısa bir süre için transle edilebilir. Bu, bir organizmanın gereksiz proteinlerin üretimini hızla durdurmasını sağlar.
mRNA'lar üç farklı yolla bozunur En yaygın yöntem, deadenilasyona bağlı yoldur;bu yöntemde bir mRNA'nın poli-A kuyruğundan adeninler çıkarılarak, transkriptin her iki ucundan da yıkımı tetiklenir. Deadenilasyon nükleaz kompleksi, poli-A kuyruğunu, 3'5'yönünde parçalar. Adeninler çıkarıldıktan sonra mRNA, sitoplazmik eksozom kompleksi tarafından aynı yönde daha da parçalanır.
Bir mRNA'nın 5'ucu, onu eksonükleazlardan koruyan bir başlığa sahiptir. MRNA genellikle, 5'başlığının ve 3'poli-A kuyruğunun belirli proteinler tarafından birbirine yakın tutulduğu bir halka oluşturur. Poli-A kuyruğu 15 monomerden daha aza indirgendiğinde, bu proteinlerin çoğu poli-A kuyruğuna bağlanamaz;bu da 5'başlığını decapping enzimlere maruz bırakır.
Bu, daha sonra 5'ucunun başlığının koparılmasını sonuç verir. Bu başlığı kesilmiş mRNA, başka bir eksonükleaz tarafından 5'3'yönünde parçalanır. İkinci tip yıkım deadenilasyondan bağımsız bir yoldur;bu yolda, decapping enzimleri 5'başlığını koparır.
Bir eksonükleaz, korumasız mRNA'yı 5'3'yönünde parçalar. Üçüncü ve en az sıklıkta görülen yol, spesifik endonükleazlar kullanılarak bir mRNA'nın içerden bölünmesini içerir. mRNA'nın fragmentlerinde korumasız 5've 3'uçları bulunur.
Spesifik eksonükleazlar, bu korumasız uçlara etki ederek mRNA'yı parçalar. mRNA'nın yıkımı proses veya P cisimcikleri olarak bilinen, kümelenmiş protein cisimciklerinde gerçekleşir. Bu P cisimcikleri, mRNA'nın başlıklarının koparılması ve 5'3'yönünde parçalanmasında rol alanlar dahil, enzimleri içerir.
mRNA'lar genden proteine giden yolda önemli bir adım olduğundan, mRNA moleküllerinin yapısı ve stabilitesi gen ifadesini düzenler. Ökaryotlarda mRNA'n…
Telif Hakkı © 2026 MyJoVE Corporation. Tüm hakları saklıdır.