Her iki kohortun retrospektif incelemesi Taikang Tongji (Wuhan) Hastanesi tarafından onaylanmıştır (onay No. 128/06/2025). Tüm veriler analizden önce anonimleştirilmiş ve bilgilendirilmiş onamdan feragat edilmiştir. Her iki kohortun da retrospektif olması, tüm maruziyetlerin ve takip stratejilerinin veri çıkarımından önce rutin klinik bakımın bir parçası olarak gerçekleşmiş olması ve hiçbir prospektif kayıt veya araştırmaya yönelik müdahale ataması yapılmamış olması nedeniyle klinik araştırma kaydı gerekmemiştir.
Çalışma tasarımı
Bu çalışmada iki aşamalı retrospektif kohort tasarımı kullanılmıştır. Ocak 202 ile Ocak 2023 arasında tedavi edilen kohort, model geliştirme ve bootstrap dahili validasyonu için kullanılırken; Ocak ile Aralık 2024 arasında tedavi edilen kohort ise model destekli, risk odaklı takip alan hastalar ile rutin, sabit aralıklı takip alan hastalar arasındaki sonuçları retrospektif olarak karşılaştırmak için kullanılmıştır. İkinci kohort, belgelenmiş bakım yolunu değerlendirmiş olup model performansının harici validasyonunu oluşturmamıştır. Şekil 1 her iki retrospektif kohort için hasta seçimini sunmaktadır.
Çalışma popülasyonu
Retrospektif kohort
Model geliştirme kohortu, Ocak 202 ile Ocak 2023 tarihleri arasında Gastroenteroloji Bölümünde ESD uygulanan erken evre gastrointestinal kanserli 124 hastadan oluşmuştur. Dahil edilme kriterleri şunlardı: (1) patolojik olarak doğrulanmış, vasküler invazyon olmaksızın T1a veya T1b olarak sınıflandırılan erken özofagus, mide veya kolorektal kanser; (2) tam R0 rezeksiyonla sonuçlanan ilk kez uygulanan ESD; (3) en az 6 aylık postoperatif sağkalım ve (4) belirtilen diyet, ilaç, psikolojik ve takip bilgilerini içeren eksiksiz klinik ve hemşirelik kayıtları. Dışlama kriterleri ise şunlardı: (1) uzak metastaz veya birden fazla primer malign tümör; (2) neoadjuvan kemoradyoterapi; (3) 3 ay içinde reoperasyon gerektiren ciddi bir postoperatif komplikasyon; (4) takip iş birliğini engelleyen bilişsel bozukluk veya ruhsal hastalık ve (5) takipten çıkma veya eksik veri. Bu çalışma retrospektif bir model geliştirme kohortu olduğu için önceden belirlenmiş bir örneklem büyüklüğü hesaplaması yapılmamış ve önceden belirlenen süre boyunca mevcut olan tüm uygun kayıtlar dahil edilmiştir. Bununla birlikte, ikili klinik tahmin modelleri için örneklem büyüklüğünün yeterliliği, yalnızca toplam örneklem büyüklüğüne değil, sonuç olaylarının sayısına, aday öngörücü parametrelerin sayısına, beklenen model performansına ve aşırı öğrenmeyi (overfitting) sınırlama ihtiyacına bağlıdır. Kohort, yedi öngörücü parametre genelinde 22 nüks olayı içermekteydi ve bu durum parametre başına 3,1 olaya karşılık gelmekteydi; bu düşük olay-parametre oranı göz önüne alındığında, modelin katsayı istikrarsızlığına ve aşırı öğrenmeye karşı savunmasız olduğu değerlendirilmiştir1,12.
Retrospektif karşılaştırmalı kohort
Retrospektif karşılaştırmalı kohort, Ocak ve Aralık 2024 tarihleri arasında ESD uygulanan ve uygulanan takip stratejisi ile önceden belirlenmiş 12 aylık sonuçların tam dokümantasyonuna sahip olan erken evre gastrointestinal kanserli 84 hastadan oluşmuştur. Dahil edilme kriterleri şunlardı: (1) patolojik olarak doğrulanmış erken evre özofageal, gastrik veya kolorektal kanser; (2) önceden belirlenmiş çalışma süresince gerçekleştirilen ESD; (3) uygulanan takip stratejisinin tam dokümantasyonu; ve (4) eksiksiz 12 aylık sonuç verileri. Hariç tutma kriterleri ise şunlardı: (1) uzak metastaz veya birden fazla primer malign tümör; (2) neoadjuvan kemoradyoterapi; (3) 3 ay içinde reoperasyon gerektiren şiddetli bir postoperatif komplikasyon; (4) takibe katılımı engelleyen bilişsel bozukluk veya ruhsal hastalık; ve (5) eksik takip veya sonuç verileri. Tıbbi ve hemşirelik kayıtlarında belgelenen takip stratejisine dayanarak, 42 hasta model tabanlı, risk odaklı takip grubuna ve 42 hasta rutin, sabit aralıklı takip grubuna sınıflandırılmıştır. Herhangi bir rastgele atama, atama gizleme veya araştırma odaklı görevlendirme yapılmamıştır. Kohort büyüklüğü, önceden belirlenmiş dönem boyunca tam 12 aylık sonuç verilerine sahip uygun kayıtların sayısına göre belirlenmiştir; bu nedenle, prospektif güç tabanlı bir örneklem büyüklüğü hesaplaması uygulanmamıştır.
Veri toplama
Retrospektif veri çıkarımı
Bazal değişkenler yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksini (BMI) ve patolojik tipi içermekteydi. Hemşirelikle ilgili postoperatif göstergeler, veri tabanındaki önceden belirlenmiş tanımlar kullanılarak çıkarıldı: postoperatif ilk 3 ay boyunca haftada en az iki kez yüksek tuzlu veya baharatlı gıda tüketimi; postoperatif ilk ay boyunca günlük yara eksudasyonu dokümantasyonunun eksik olması; 1. ayda Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADS) skorunun13 ≥1 olması; postoperatif ilk 3 ay boyunca haftada en az iki kez sucralfate dozunun atlanması; ilk 6 ay boyunca en az iki takip randevusunun kaçırılması; en az 6 ay boyunca günde en az 10 sigara içilmesi ve diyabetli hastalarda postoperatif ilk 3 ay boyunca ortalama açlık kan şekeri konsantrasyonunun ≥7.0 mmol/L olması. Sonlanım noktası, endoskopik biyopsi ve histopatoloji ile doğrulanmış lokal nüks veya metakron kanser olarak tanımlanan 12 ay içindeki nükstü. Birkaç postoperatif gösterge için değerlendirme pencereleri nüks gözlem süresiyle örtüştüğünden, her hasta için zamansal öncelik doğrulanamadı; bu nedenle bu değişkenler nüksün postoperatif korelatları olarak analiz edildi ve ortaya çıkan model bir bazal prognostik araç olarak yorumlanmadı.
Model geliştirme ve iç doğrulama
Hemşirelik açısından ilgili yedi ikili değişken —yüksek tuzlu veya baharatlı gıda alımı, eksik yara eksüdası dokümantasyonu, HADS skorunun ≥1 olması, postoperatif ilk 3 ay boyunca düzensiz sukralfat kullanımı, en az iki kaçırılmış takip randevusu, sigara maruziyeti ve kontrolsüz diyabet— eş zamanlı olarak çok değişkenli bir lojistik regresyon modeline dahil edildi. Sonucun ikili olması ve çalışmanın rutin kayıtlarda uygulanabilecek yorumlanabilir bir olasılık denklemi araması nedeniyle lojistik regresyon seçilmiştir. Sadece 2 nüks olayı mevcut olduğundan, güvenilir algoritma geliştirme ve optimizasyonunun düşük ihtimal olması nedeniyle alternatif istatistiksel veya makine öğrenimi algoritmalarıyla karşılaştırma yapılmamıştır. Çoklu doğrusallık, değerleri ile varyans şişme faktörleri (VIF) kullanılarak değerlendirilmiştir. >5 kabul edilemez olarak değerlendirilir.
Model ayrımı, alıcı işletim karakteristik eğrisi altındaki alan kullanılarak değerlendirilmiş ve %95 güven aralığı DeLong yöntemiyle hesaplanmıştır. İşletim eşiği, Youden indeksi maksimize edilerek seçilmiş, ardından duyarlılık ve özgüllük hesaplanmıştır. Kalibrasyon; Hosmer-Lemeshow uyum iyiliği testi, Brier skoru ve öngörülen risk quintilleri temel alan bir kalibrasyon grafiği kullanılarak değerlendirilmiştir. Görünür ve bootstrap ile düzeltilmiş kalibrasyon gösterilmiş ve optimizm, tam modelin yeniden fit edildiği 1.00 bootstrap yeniden örneklemesinden tahmin edilmiştir; AUC'deki optimizmi tahmin etmek için de aynı bootstrap prosedürü uygulanmıştır14. Model skorunun bağımsız olarak hesaplanmasına olanak sağlamak amacıyla regresyon katsayıları, odds oranları, güven aralıkları, sabit terim (intercept) ve tam olasılık denklemi raporlanmıştır.
Müdahale protokolü
Risk odaklı takip grubu: Tıbbi ve hemşirelik kayıtları, bu gruptaki hastaların modelden türetilen nüks olasılığına bağlı takip ve hemşirelik desteği aldıklarını göstermiştir. Olasılıklar, orijinal kurumsal yolakta korunan operasyonel eşikler kullanılarak kategorize edilmiştir: düşük risk, <20%; orta risk, 20% ile <40% arası ve yüksek risk, ≥40%. Bu eşikler, yayınlanmış bir kılavuz, önceki bir doğrulama çalışması veya resmi bir Delphi konsensüsünden türetilen kesim noktalarını değil, yerel klinik uygulamaları ve multidisipliner incelemeleri yansıtmaktaydı; bu eşikler hemşirelik yoğunluğunu belirlemek için kullanılmış olup, yalnızca model duyarlılığını ve özgüllüğünü özetlemek için kullanılan 0.1484'lük ROC kaynaklı eşikten farklıdır.
Yöntem, gastroenteroloji hemşirelik personeli tarafından gerçekleştirilen rutin takipler aracılığıyla uygulanmıştır. Düşük riskli hastalar, yılda bir kez kontrol, diyet, günlük yaşam tarzı ve uyarıcı semptomları kapsayan standart bir kitapçık ve her 3 ayda bir kısa hatırlatma mesajları almıştır. Orta riskli hastalar, bir ayaktan endoskopik yeniden değerlendirme dahil olmak üzere altı ayda bir kontrolün yanı sıra; hemşire yönetimindeki aylık telefon görüşmeleri, besin günlüklerinin incelenmesi, kişiselleştirilmiş diyet planları ve ilaç uyumunun desteklenmesi süreçlerinden geçmişlerdir. Yüksek riskli hastalar ise haftada bir kez uygulanan sekiz oturumluk yapılandırılmış bir bilişsel-davranışsal destek programı, video tabanlı yara bakımı eğitimi, kanama, ağrı, abdominal distansiyon ve diğer uyarıcı semptomların günlük kaydı, kayıtların haftalık olarak hemşirelik ekibine iletilmesi, denetim sorumluluklarını netleştirmek için aylık aile toplantıları ve endokrinoloji konsültasyonu ile planlı glukoz izlemini içeren koordineli diyabet yönetimini almışlardır.
Arşivlenmiş yolak, psikolojik bileşeni bilişsel davranışçı terapi (BDT) olarak tanımlamıştır ancak hizmet sağlayıcının ruh sağlığı kimlik belgelerini veya bir tedavi kılavuzunu saklamamıştır; bu nedenle, resmi bir terapist tarafından uygulanan BDT yerine, yapılandırılmış bilişsel-davranışçı destek olarak ihtiyatlı bir şekilde raporlanmıştır. Risk odaklı takip yolağı, öncelikle yerel bir kurumsal yolak olarak, hastanenin rutin ESD sonrası prosedürlerinden ve küratif ESD sonrası planlı endoskopik sürveyansı destekleyen yayınlanmış önerilerden yararlanılarak geliştirilmiştir15,16. Yayınlanmış kılavuzlar genel sürveyans çerçevesine temel oluşturmuş ancak model tabanlı olasılık eşiklerini veya her bir risk kademesine atanan hemşirelik eylemlerini belirtmemiştir. Bu unsurlar, hemşirelikle ilgili göstergelerin karşılık gelen bakım eylemleriyle eşleştirilmesiyle yerel olarak geliştirilmiş ve resmi bir Delphi süreci olmaksızın hastanenin multidisipliner klinik ekibi tarafından gözden geçirilmiştir. Uygulama, mevcut hemşirelik ve takip kayıtlarında belgelenmiştir; ayrı bir sadakat kontrol listesi, önceden belirlenmiş bir sadakat eşiği veya bağımsız bir sadakat değerlendirmesi tutulmamıştır (Tablo 1).
Rutin takip grubu: Kayıtlar, bu gruptaki hastaların cerrahiden 6 ay, 1 yıl ve 2 yıl sonra yapılan endoskopik incelemeler dahil olmak üzere sabit aralıklı takip aldıklarını ve model tabanlı, bireyselleştirilmiş yönlendirme olmaksızın rutin sağlık eğitimi aldıklarını göstermiştir.
Sonuç göstergeleri
Model performans göstergeleri
Model performansı; AUC ve %95 güven aralığı, seçilen olasılık eşiği, duyarlılık, özgüllük ve Youden indeksi, Hosmer-Lemeshow istatistiği ve P değeri, Brier skoru, bootstrap ile tahmin edilen optimizm ve optimizm düzeltmeli AUC kullanılarak özetlenmiştir.
Retrospektif karşılaştırmalı kohorttaki karşılaştırmalı sonuç
Temel karşılaştırmalı sonuç, ESD sonrası 12 ay içinde endoskopik biyopsi ve histopatoloji ile doğrulanmış nükstür. Sonuçlar; risk farkı, göreceli risk, odds oranı ve bunların %95 güven aralıkları ile birlikte mutlak sayılar ve yüzdeler olarak raporlanmıştır. 2024 analiz veri setinde kesin nüks tarihleri tutulmamıştır; bu nedenle nükssüz sağkalım, Kaplan-Meier eğrileri, Cox regresyonu ve nüks süresi dağılımları analiz edilmemiştir.
Hemşirelik yönetim kalite göstergeleri
Hemşirelik uyumu 1, 6 ve 12. aylarda değerlendirilmiş olup şunları içermiştir: haftada iki kereden az yüksek tuzlu veya baharatlı gıda tüketimi olarak tanımlanan diyete uyum; standart günlük yara kayıtlarının tamamlanması olarak tanımlanan yara bakımı uygulaması; haftada iki dozdan az kaçırılan doz olarak tanımlanan ilaç uyumu ve planlanmış randevuların hiçbirinin kaçırılmaması olarak tanımlanan takip uyumu.
Psikolojik durum, 7 maddelik anksiyete ve 7 maddelik depresyon alt ölçeklerinden oluşan ve her birinin 0 ile 21 arasında puanlandığı, yüksek puanların daha fazla semptom yükünü gösterdiği 14 maddelik Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği'nin (HADS) Çince versiyonu kullanılarak aynı zaman noktalarında değerlendirilmiştir. Anksiyete, depresyon ve toplam puanlar sürekli değişkenler olarak analiz edilmiştir. HADS'ın Çince versiyonu, Çinli kanser hastalarından oluşan çok merkezli bir örneklemde yapı geçerliliği, iç tutarlılık ve eş zamanlı geçerlilik dahil olmak üzere tatmin edici psikometrik özellikler göstermiştir13.
Öz yönetim, orijinal çalışma veri tabanında kaydedilen Gastrointestinal Hastalık Öz Yönetim Ölçeği kullanılarak değerlendirilmiştir. Kullanılan ölçek; diyet yönetimi, semptom izleme, ilaç yönetimi ve duygusal düzenleme olmak üzere puanlanan dört alandan ve bu dört alan puanının toplamı olarak hesaplanan bir toplam puandan oluşmaktaydı; yüksek puanlar daha iyi bir öz yönetimi göstermekteydi. Orijinal çalışma belgelerinde Cronbach’s α değeri 0.85 olarak kaydedilmiştir. Madde düzeyindeki yanıtlar, orijinal araç kılavuzu ve bağımsız bir dış doğrulama referansı saklanmamıştır; bu nedenle ölçek, tamamen dışsal olarak doğrulanmış bir ölçüm aracı olarak tanımlanmak yerine bir çalışma aracı olarak kabul edilmiştir.
Hemşire memnuniyeti, çalışma veri tabanına kaydedilen, hastane tarafından geliştirilmiş 100 puanlık memnuniyet ölçeği kullanılarak 12. ayda değerlendirildi. Puanlar; çok memnun (≥90), memnun (80–89), orta (60-79) veya memnuniyetsiz (<60) olarak kategorize edildi. Orijinal çalışma dokümantasyonunda Cronbach’s α değeri 0,87 olarak bildirilmiş ancak madde düzeyindeki yanıtlar ve orijinal ölçek geliştirme kayıtları saklanmamıştır; bu nedenle memnuniyet bulguları keşifsel olarak değerlendirilmiştir.
Tıbbi kaynak verimlilik göstergeleri
Kaynak kullanımı, 12 aylık gözlem süresi boyunca hastane doğrudan tıbbi kaynak perspektifinden değerlendirildi. Muayene maliyetleri, hastane veri tabanında kaydedildiği şekilde nominal Çin yuanı cinsinden ifade edildi ve endoskopik, görüntüleme ve laboratuvar tetkik ücretlerini kapsadı; analiz tek bir 12 aylık takip dönemini kapsadığı için enflasyon düzeltmesi veya iskonto uygulanmadı. Nüks veya postoperatif komplikasyonlara bağlı hastaneye yatışlar, elektronik tıbbi kayıtlardan belirlendi. Takip süresi, veri tabanında tutulan ve sağlık hizmeti sağlayıcı takip süresini hasta seyahat ve konsültasyon süresiyle birleştiren bileşik değişken kullanılarak analiz edildi; bireysel zaman bileşenleri ayrı saklanmadı. Maliyet ve kullanım değişkenleri çarpık olabileceğinden, gruplar arası ortalama farklar ve %95 güven aralıkları 10.0 nonparametrik bootstrap yeniden örneklemesi kullanılarak tahmin edildi.
İstatistiksel yöntemler
Veriler SPSS ve R kullanılarak analiz edildi. Sürekli tek zaman noktalı değişkenlerin normalliği Shapiro-Wilk testi ile değerlendirildi ve uygun şekilde ortalama ± standart sapma veya medyan (çeyrekler arası aralık) olarak özetlendi. Gruplar arası karşılaştırmalarda bağımsız örneklemler t testi veya Mann-Whitney U testi kullanıldı. Kategorik değişkenler n (%) olarak özetlendi ve beklenen hücre sayıları <5 olduğunda Pearson’ın χ2 testi veya Fisher’ın kesin testi kullanılarak karşılaştırıldı. Sıralı memnuniyet kategorileri Mann-Whitney sıra toplamı testi ile karşılaştırılırken, genel memnuniyet oranı Fisher’ın kesin testi kullanılarak karşılaştırıldı.
Tekrarlanan sürekli sonuçlar; Gaussian dağılımı, kimlik bağlantısı (identity link), değiştirilebilir çalışma korelasyonu ve sağlam standart hatalar kullanılan genelleştirilmiş tahmin denklemleriyle analiz edildi; sabit etkiler grup, zaman ve grup-zaman etkileşiminden oluştu. Tekrarlanan ikili uyum sonuçları, binomial dağılım ve logit bağlantısı kullanılan genelleştirilmiş tahmin denklemleriyle analiz edildi. Grup-zaman etkileşimi P değerleri, her sonuç ailesi içinde Benjamini-Hochberg yanlış keşif oranı prosedürü kullanılarak düzeltildi ve 12 aylık gruplar arası farklar veya odds oranları %95 güven aralıklarıyla raporlandı.
Rutin takip grubundaki eksik olan bir adet 6 aylık öz yönetim toplam puanı, dört alan puanının tamamı mevcut olduğu ve toplamı tam olarak bu değere eşit olduğu için 72 olarak yeniden yapılandırılmıştır. Nüks karşılaştırmaları; risk farkı, göreceli risk ve %95 güven aralıkları ile odds oranı kullanılarak raporlanmıştır. Kaynak kullanımı ortalama farkları ve güven aralıkları, 10.0 parametrik olmayan bootstrap yeniden örneklemesi kullanılarak tahmin edilmiştir. Yedi değişkenli lojistik model, dahili doğrulama için 1.0 bootstrap yeniden örneklemesi de dahil olmak üzere yukarıda açıklanan prosedürler kullanılarak değerlendirilmiştir. Karşılaştırma kohortu randomize edilmediği ve yalnızca 18 nüks içerdiği için, sonuçları nedensel etki tahminlerinden ziyade düzeltilmemiş gözlemsel ilişkiler olarak yorumlanmıştır. Tüm testler çift yönlüydü ve p < 0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi.