Włókna z zapisanymi kratkami Bragga (FBG) są powszechnie stosowane jako filtry wąskopasmowe ze względu na możliwość dostosowania ich do wielu zastosowań1. Ich działanie nie ogranicza się do tłumienia pojedynczych długości fal; dzięki zastosowaniu aperiodycznych zmian współczynnika załamania można tworzyć złożone widma transmisyjne2. Jednym z ograniczeń jest fakt, że kratki FBG mogą być zapisywane wyłącznie we włóknach jednomodowych (SMF), ponieważ długość fali tłumionej dla danego okresu kratki zależy od stałej propagacji. W włóknie wielomodowym (MMF), w którym każdy mod ma inną stałą propagacji, długość fali tłumionej dla każdego modu jest inna, w związku z czym kratka nie zapewnia silnego tłumienia przy żadnej pojedynczej długości fali.
Impulsem do przeprowadzenia tego eksperymentu jest astronomia. W warunkach ograniczonych przez seeing bezpośrednie sprzęganie światła z SMF jest trudne i mało wydajne; do jego realizacji wymagana jest zaawansowana optyka adaptacyjna3. Z tego powodu podczas zbierania światła z płaszczyzny ogniskowej teleskopu zazwyczaj stosuje się MMF4. Aby zatem zachować funkcjonalność dostępną wyłącznie dla SMF, konieczne jest zapewnienie wydajnej konwersji między SMF a MMF. Jest to możliwe dzięki zastosowaniu latarni fotonicznej (photonic lantern) – urządzenia składającego się z portu wielomodowego połączonego z matrycą SMF za pomocą przejścia zwężającego (taper)5. Latarnie fotoniczne zostały wykorzystane w instrumencie GNOSIS, w którym SMF zawierały FBG w celu usunięcia linii emisyjnych atmosfery (wywołanych przez rodniki OH i inne cząsteczki) z obserwacji w bliskiej podczerwieni6. Wadą stosowania pojedynczych, jednordzeniowych SMF do tego zadania jest konieczność ich pojedynczego zapisywania i indywidualnego spajania w torze optycznym, co wymaga znacznych nakładów czasu i pracy ręcznej. Technika opisana w niniejszym artykule ma na celu wyeliminowanie tych niedogodności poprzez zastosowanie bardziej złożonego formatu włókna w celu zapewnienia funkcjonalności jednomodowej.
Instrument do tłumienia linii OH nowej generacji PRAXIS7 będzie wykorzystywać włókna wielordzeniowe (MCFs). Włókna te zawierają dowolną liczbę rdzeni jednomodowych osadzonych w pojedynczym płaszczu. Przewagą tego podejścia jest możliwość zwężenia włókna MCF do postaci włókna wielomodowego (MMF), dzięki czemu powstała latarnia fotoniczna stanowi kompaktowy i wytrzymały, samodzielny moduł. W gotowym instrumencie światło z teleskopu zostanie sprzężone z portem MMF latarni; przejście zwężone rozdzieli to światło na rdzenie jednomodowe, w których przejdzie ono przez sieci Bragga (FBGs). Po filtrowaniu długości fal pozostałe światło zostanie rozproszone na detektorze, a zebrane zostaną widma.
Stosowanie MCF przyspiesza również proces zapisu kratk, ponieważ wszystkie rdzenie mogą zostać zapisane podczas jednego przejścia. Jednakże proces zapisu musi zostać zmodyfikowany, aby zapewnić, że wszystkie rdzenie mają takie same charakterystyki odbicia. Wynika to z faktu, że zakrzywiona powierzchnia płaszcza działa jak soczewka podczas bocznego zapisu FBG, co skutkuje polem UV o różnej mocy i kierunku dla każdego rdzenia w przypadku zastosowania standardowej metody zapisu bocznego. W konsekwencji każdy rdzeń będzie miał inny profil transmisji, a światłowód nie zapewni silnego tłumienia przy pojedynczej długości fali8.
Zespół z Naval Research Laboratory eksperymentował z modyfikacją rozkładu i światłoczułości rdzeni, aby zniwelować efekty tej zmienności9. Wadą takiego podejścia jest konieczność przeprojektowania włókna dla każdej kombinacji rozmiaru płaszcza, rozmiaru rdzenia, liczby rdzeni i składu chemicznego. Dodatkowo brak symetrii osiowej w wynikających projektach sprawia, że MCF nie może być efektywnie zwężone do MMF z okrągłym rdzeniem. Niniejsza praca szczegółowo opisuje inne podejście do tego problemu: modyfikację pola wewnątrz włókna poprzez przeprowadzenie go przez płaską powierzchnię, zamiast bezpośredniego padania na zakrzywiony płaszcz. Zastosowanie tego podejścia pozwala na opracowanie techniki, którą można przenieść na różne projekty i rozmiary MCF, w szczególności na włókna symetryczne osiowo, które chcemy włączyć do latarni fotonicznych.
Aby uzyskać niezbędną płaską powierzchnię, MCF umieszcza się wewnątrz kapilary przezroczystej dla promieniowania UV, która została zeszlifowana i wypolerowana z jednej strony w celu uzyskania płaskiej ścianki zewnętrznej. Pomiędzy włóknem a kapilarą należy pozostawić niewielką szczelinę, ponieważ ta druga może wykazywać wahania średnicy w zakresie ±10 µm. Przedstawienie tego układu znajduje się na Rysunku 1. Niniejsza praca opisuje procedurę doświadczalną zapisu FBG w ten sposób i przedstawia przykłady możliwych ulepszeń. Więcej informacji można znaleźć w opublikowanych wcześniej symulacjach10 oraz wynikach doświadczalnych11.

Rysunek 1. Schemat polerowanej rurki kapilarnej stosowanej w produkcji FBG. MCF jest umieszczony wewnątrz rurki kapilarnej. Przerwa między nimi powinna być niewielka, ale pozwalać na małe różnice w średnicy. Światło UV, które przeszło przez maskę fazową, wnika następnie do układu przez płaską stronę rurki kapilarnej. Proszę kliknąć tutaj, aby zobaczyć powiększoną wersję tego rysunku.