Jel saflaştırma, elektroforetik ayrım sonrası agaroz jellerden istenen DNA fragmanlarını geri kazanmak için uygulanan standart bir prosedürdür. Jel fragmanının çözülüp özel bir filtreden geçirilmesinin ardından bu prosedür; tuzlar, serbest nükleotidler ve enzimler gibi safsızlıklardan arındırılmış, sonraki uygulamalar için uygun DNA sağlar.
Agaroz jelden DNA geri kazanımının temel prensibi; bağlama, yıkama ve elüsyon adımlarının bir dizisinden oluşur. Jel, çözücü tampona alındıktan sonra bir "spin kolona" uygulanır; santrifüj işlemiyle beraber DNA molekülleri seçici olarak silika filtreye bağlanırken, safsızlıklar bir toplama tüpüne akar.
DNA'nın silikaya bağlanması, jel çözündürme tamponundaki yüksek tuz konsantrasyonu sayesinde gerçekleşir. Bu tamponun, filtre etrafındaki hidratasyon yapısını bozduğu ve filtre üzerindeki güçlü negatif yükler ile DNA üzerindeki negatif yükler arasında katyonik bir tuz köprüsü oluşturduğu düşünülmektedir. Kalan safsızlıklar, etanol ile yıkama yapılarak uzaklaştırılır.
Kolona su veya düşük tuzlu tampon eklenir; bu işlem, muhtemelen katyon köprüsünü bozarak DNA'yı kolondan "elüye eder" veya serbest bırakır. Böylece DNA, jelden saflaştırılmış olur.
Jel saflaştırma prosedürünün ilk adımı, agaroz jelin dökülmesini ve DNA örneklerinin elektroforezinin gerçekleştirilmesini içerir. Jel yürütme tamamlandığında, istenen DNA fragmanları UV ışığı altında görüntülenir ve moleküler ağırlık standardı ile karşılaştırılarak fragmanlar seçilir.
Jel boyanmamışsa, bant konumu DNA merdiveni ile yapılan bir karşılaştırmaya dayanarak yaklaşık olarak belirlenebilir. Jel bir jiletle kesilirken, mümkün olduğunca az agaroz ile mümkün olduğunca fazla DNA'nın geri kazanılmasına dikkat edilmelidir.
Etidyum bromür ile boyanmış jellerle çalışırken ve UV ışığı önünde işlem yaparken eldiven ve koruyucu gözlük kullanılmalıdır. İstenen DNA jelden kesildikten sonra, jel ve yürütme tamponu kurum güvenlik protokollerine uygun olarak uygun şekilde imha edilmelidir.
İzole edilen jel parçası bir mikrosantrifüj tüpüne yerleştirilir ve terazide tartılır. 100 mg jelin 100 µL hacim kapladığı varsayımı kullanılarak, jel parçasına jel ağırlığının 4X katı kadar çözündürme tamponu eklenir. Tampona yerleştirilen jel parçası, agarozu eritmek için yaklaşık 50 °C'de inkübe edilir.
Eridikten sonra, çözünmüş jel bir spin kolona eklenir ve çözelti santrifüj edilir; bu işlem tüm DNA'nın ve diğer partiküllerin filtreye yapışmasını sağlar.
Ardından, filtreye %70 etanol eklenip santrifüj edilerek bağlı DNA yıkanır, böylece filtredeki kalıntı safsızlıklar uzaklaştırılır. Akış sıvısı atılır ve bu yıkama adımı genellikle üç kez tekrarlanır. Kalıntı etanolü uzaklaştırmak için boş filtre tekrar santrifüj edilir ve silika filtrenin oda sıcaklığında kuruması beklenir. Filtreye su veya elüsyon tamponu eklenir ve başka bir santrifüj işlemiyle saflaştırılmış DNA tüpün dibinde toplanır.
Az önce gördüğünüz yöntem, silika spin kolon filtreleri ile yapılan jel saflaştırma için geçerlidir. DNA'nın silikaya bağlanması, ardından yıkama ve elüsyon adımlarını içeren aynı temel prensipleri kullanan başka yöntemler de mevcuttur. Örneğin, silika, "glassmilk" adı verilen bir süspansiyonda DNA ile karıştırılabilir, ardından çöktürülüp yıkanabilir ve daha sonra elüe edilebilir. Ayrıca, DNA'yı silika filtrelerden geçirmek için vakum kullanılabilir ve daha sonra elüsyon yapılabilir. Laboratuvarınızın jel saflaştırma prosedürlerini anladığınızdan emin olun.
Agaroz jellerden DNA'nın nasıl geri kazanılacağını öğrendiğinize göre, jel saflaştırmasıyla elde edilen DNA'yı kullanan birkaç alt uygulama inceleyelim.
Örneğin jel saflaştırması; hangi sekansların düzenlendiğini belirlemek amacıyla, genomik DNA'yı paketleyen düzenleyici proteinleri izole etmeyi hedefleyen bir teknik olan Kromatin İmmünopresipitasyonunda ara bir adımdır. İzole edilen fragmanlar, bireysel kromozom bölgelerine haritalanabilmeleri için jel ile saflaştırılır ve sekanslanır.
Bir gendeki sekansın bir vektörden diğerine aktarılması işlemi olan alt klonlama, jel saflaştırmasını içerebilir. Örneğin, bir vektördeki gen sekansları bir konstrüktten sindirilebilir ve PCR aracılığıyla kimera sekanslar şeklinde birleştirilebilir; ardından bunlar jel ile saflaştırılarak diğer konstrüktlere yerleştirilir.
Jel saflaştırmasının belki de en basit uygulaması, elektroforez sonrası kesilen DNA bantlarının -80 ˚C'de uzun süreli saklanmasının ardından kullanılmasıdır.
Agaroz jelden DNA fragmanlarının nasıl ekstrakte edileceğini, kullanıcı tercihlerine göre uygulanan bağlama, yıkama ve elüsyon prosedürlerindeki varyasyonları ve son olarak bu yöntemin bazı olası alt uygulamalarını öğrenmiş oldunuz. Her zaman olduğu gibi, izlediğiniz için teşekkür ederiz.
Jel saflaştırma, elektroforetik ayrım sonrası DNA fragmanlarını geri kazanmak için kullanılır. Agaroz jelden DNA geri kazanımı üç temel adımı içerir:…
Bu videodaki bölümler
0:00
Genel Bakış
0:39
Jel Saflaştırma: Temel Prensipler
1:51
Jel Saflaştırma Prosedürü
4:51
Uygulama
6:04
Özet
Telif Hakkı © 2026 MyJoVE Corporation. Tüm hakları saklıdır.